Als er één voedingsmiddel is dat de verbeelding is van een mogelijke geest-lichaam-voedselconnectie, dan is het wel chocolade. Je zou kunnen zeggen dat het leven letterlijk lijkt op een doos bonbons, want chocolade wordt geassocieerd met liefde en plezier en zelfs met schuldgevoelens. En hoewel vrouwen over het algemeen grote liefhebbers zijn van broodjes en fruit, gok ik er op dat dat de meeste vrouwen op Valentijnsdag liever een doos bonbons krijgen dan een zak met muffins.
Er is veel bewijs dat aantoont dat chocolade bevorderlijk is voor de gezondheid, vanwege de grote hoeveelheid antioxidanten en zijn rol bij de produktie van enzymen. Het wordt onderzocht als behandelmiddel voor hoge bloeddruk en voor mensen die risico lopen op hart- en vaatziekten. Chocolade vergroot ook de gevoeligheid van lichaamscellen voor insuline als ze daar resistent voor zijn - een eigenschap die leidt tot diabetes en een slechte lichaamscompositie (verhouding vet: spierweefsel). Het lijkt er op dat chocolade (met mate!) daadwerkelijk net zo gezond is als in de media wordt beweerd.
Chocolade in zijn pure vorm is een produkt van de cacaoboom (Theobroma cacao), die inheems is in tropische milieus en dee het best gedijt onder het bladerdak van het woud. Het grootste deel van alle chocolade in de wereld is afkomstig uit West-Afrika. Na het produceren van de ‘ruwe’ vorm van chcocolade door middel van fermentatie en drogen (een proces dat in het echt veel simpeler is dan in de films over Sjakie en de Chocoladefabriek), wordt de chocolade vaak gecombineerd met andere ingrediënten zoals melk en suiker.
Bevat chocolade, behalve een smaak die je doet watertanden, iets anders dat het speciaal maakt - kwaliteiten die goed zijn voor je lichaam en misschien zelfs voor je geest? Laten we eens kijken.
Het belangrijkste effect van chocolade op de gezondheid zit hem in het vermogen om de bloeddruk te verlagen. In een onderzoek dat gepubliceerd is in The American Journal of Clinical Nutrition is het effect op de bloeddruk bekeken van 15 dagen supplementatie met pure en witte chocolade, in een populatie van gezonde volwassenen. Melkchocolade bevat geen polyfenolen - dit zijn de nutriënten waarvan men denkt dat ze de bloeddruk temperen. Pure chocolade daarentegen bevat een hoge concentratie aan polyfenolen.
Het supplement van pure chocolade leidde tot een significante verhoging van de insulinesensitiviteit en een verlaging van de bloeddruk, terwijl de melkchocolade helemaal geen effect had. De onderzoekers analyseerden vervolgens alle bestaande literatuur op het gebied van chocolade-onderzoek, en vonden dat supplementatie met chocolade gecorreleerd is met een gemiddelde daling van de systolische bloeddruk met 4.5 mm Hg en van de diastolische bloeddruk met 2.5 mm Hg (het risico op hart- en vaatziekten en algemene sterfte neemt af bij een vermindering van 3 mm Hg in de systolische bloeddruk). Bovendien liet een tweede analyse van eerder gedaan onderzoek aan chocolade zien dat het eten van chocolade leidt tot een vermindering van het risico op hart- en vaatziekten met 37 procent, en een vermindering van de kans op een beroerte met 29 procent.
Behalve dat het je metabolisme en de gezondheid van je hart en bloedvaten verbetert, is chocolade ook hersenvoeding. Het boek Why Women Need Chocolate (Hyperion, 1995), geschreven door geregistreerd diëtiste Debra Waterhouse, maakt duidelijk hoe chocolade de produktie van neurotransmitters beïnvloedt. In het boek legt Waterhouse uit hoe de eetbuien van vrouwen gecorreleerd zijn met voortplanting en ‘hersenchemie’. Deze theorie is gebaseerd op serotonine en endorfinen; dit zijn de neurotransmitters in het lichaam die de chemische koppeling vormen tussen de neuronen (zenuwcellen).
Serotonine wordt in verband gebracht met consumptie van het aminozuur L-tryptofaan, dat het best werkt bij de inname van koolhydraten. Waterhouse zegt dat serotonine je stemming stabiliseert en dat het een gevoel van kalmte opwekt. “Als de hoeveelheid serotonine in je hersencellen laag is dan zijn ze niet in staat om “feel good” boodschappen uit te zenden, waardoor je je geïrriteerd en humeurig gaat voelen.” Endorfinen daarentegen worden in verband gebracht met voedingsmiddelen die vetten bevatten, met name het vetzuur N-acylethanolamine. Waterhouse zegt dat endorfinen een euforisch gevoel opwekken. “Als de endorfineconcentratie in je hersencellen laag is, voel je je gestresst en vermoeid. Je krijgt een biologisch opgewekte trek in vet of chocolade waarmee je je endorfinen een oppepper kunt geven. Als je aan deze trek toegeeft vul je je “feel good” tank, en zorg je er voor dat je je weer vrolijk voelt”.
Waterhouse zegt verder dat het kan voorkomen dat de concentratie van beide stoffen laag is, waardoor je trek gaat krijgen in eten dat zowel koolhydraten als vet bevat. Chocolade voldoet aan beide eisen. Wat betreft de theorie van Waterhouse over voortplanting; ze zegt dat vrouwen de neiging hebben trek te krijgen in “…de meest calorierijke voedingsmiddelen die te vinden zijn, zodat we zelfs tijdens een hongersnood genoeg calorieën binnen krijgen om te kunnen overleven en vet op te kunnen slaan”. Opnieuw een punt voor chocolade dus.
Andere heilzame ingrediënten in chocolade zijn onder meer fenylethylamine, een andere stof die de afgifte van endorfinen stimuleert; theobromine, wat de gemoedstoestand verbetert en in chemisch opzicht verwant is aan caffeïne; en magnesium, een mineraal dat belangrijk is voor het stabiliseren van de stemming en dat betrokken is bij de productie van serotonine. Verder bevat chocolade flavanolen die een rol spelen bij het reguleren van stikstofoxide, een verbinding die de bloeddruk kan beïnvloeden. Flavanolen hebben ook antioxiderende eigenschappen die ontstekingsremmend werken en de bloedvaten beschermen.
Chocolade is vooral effectief in het bestrijden van de stemmingswisselingen die gepaard kunnen gaan met de menopause. Waar ik vrouwen normaal gesproken één portie van 15-30 gram chocolade per dag aanbeveel, kunnen ze tijdens de menopause hun voordeel doen met tot vier porties per dag - als ze minimaal vier keer per week trainen.
Voor je hals over kop naar de dichtstbijzijnde supermarkt rent en handenvol Hershey bars uit de schappen graait, is het belangrijk dat je een paar richtlijnen in acht neemt. Allereerst, vermijd chocolade die veel fructose en geharde vetten (‘transvetten’) bevat (je moet sowieso alle voedingsmiddelen vermijden waar deze duivelse ingrediënten in zitten). Eet ook geen chocolade die melk bevat; melk blokkeert de absorptie van de antioxidanten uit de chocolade.
Een algemene richtlijn is: hoe donkerder de chocolade, hoe beter. Je moet op zoek gaan naar chocolade met een percentage van minimaal 70% - hoger mag natuurlijk maar is misschien te bitter van smaak. Om je wat tijd te besparen (voor Amerikaanse lezers) zijn hier links naar drie prima chocolade-distributeurs: Chocolate Springs, Dagoba Organic Chocolate, Green and Black's Organic Chocolate.
Ook al wordt chocolade beschouwd als een ‘guilty pleasure’, het is een feit dat het eten is met allerlei kwaliteiten, vooral als het aankomt op het in balans brengen van chemische stiffen in het brein. Vrouwen hebben chocolade misschien niet echt ‘nodig’, zoals Waterhouse beweert, maar het maakt het leven absoluut een stuk aangenamer.
Referenties:
Persson, I., Persson, K., et al. Effects of Cocoa Extract and Dark Chocolate on Angiotensin-Converting Enzyme and Nitric Oxide in Human Endothelial Cells and Healthy Volunteers. Journal of Cardiovascular Pharmacology. 2011. 57(1), 44-50.
Fraga, Cesar. Cocoa, Diabetes, and Hypertension: Should We Eat More Chocolate. The American Journal of Clinical Nutrition. 2005. 81, 541-542.
Grassi, D., Desideri, G., et al. Blood Pressure and Cardiovascular Risk,: What About Cocoa and Chocolate? Archive of Biochemistry and Biophysiology. 2010. 501(1), 112-115.
Vlachopoulos, C., Alexopoulos, N., et al. Effect of Dark Chocolate on Arterial Function in Healthy Individuals: Cocoa Instead of Ambrosia. Current Hypertension Reports. 2006. 8(3), 205-211.
Egan, B., Laken, M., et al. Does Dark Chocolate Have a Role in the Prevention and Management of Hypertension? Hypertension. 2010. 55(6), 1289-1295.